Zaznacz stronę

Tone of voice to sposób, w jaki Twoja firma mówi do klientów, i możesz go ustalić bez agencji. Wystarczy opisać, kto czyta Twoje teksty i w jakiej jest sytuacji, zapisać ustalenia w karcie tonu na jednej stronie i sprawdzić ją na kilku odbiorcach.

W wielu małych firmach ofertę pisze właściciel, posty publikuje ktoś z zespołu, a na opinie odpowiada ten, kto akurat ma chwilę. Każdy pisze po swojemu. Firma raz zaczyna maila od „Szanowny Panie”, a raz od „Hej!”, raz żartuje, a raz brzmi jak urząd. Klient tego nie analizuje, ale może odnieść wrażenie, że za każdym razem rozmawia z kimś innym.

Z tego artykułu dowiesz się, czym ton różni się od stylu i słownictwa. Pokażemy, jak opisać go na czterech skalach z badań Nielsen Norman Group i jak wyprowadzić go z grupy docelowej. Dostaniesz też wzór karty tonu. Na przykładzie przygotowanym przez redakcję zobaczysz, jak brzmią oferta i odpowiedź na krytyczną opinię napisane według tej samej karty tonu.

 | 

Czym jest tone of voice i czym różni się od stylu i słownictwa?

Ton określa nastawienie, z jakim firma mówi o swojej ofercie i do swoich klientów. Styl i słownictwo to narzędzia, którymi wyrażasz to nastawienie w konkretnym tekście.

Według Nielsen Norman Group (artykuł Kate Moran z 2016 roku, ostatnio przejrzany w 2023 roku, stan na 19 listopada 2026) ton to coś więcej niż dobór słów. To sposób, w jaki firma pokazuje swoją osobowość, i wpływa na to, co czytelnik poczuje wobec przekazu.

W redakcji przyjmujemy proste rozróżnienie trzech pojęć. To nie jest norma ani definicja branżowa, tylko podział, który ułatwia pracę nad tekstami:

  • ton to nastawienie, czyli to, czy mówisz poważnie, czy żartobliwie, z dystansem czy blisko klienta;
  • styl to budowa tekstu, czyli długość zdań, forma zwracania się, wykrzykniki i emotikony;
  • słownictwo to konkretne słowa, które wybierasz i których unikasz, na przykład „naprawa” zamiast „serwisowanie”.

Ten sam ton, na przykład „życzliwie i konkretnie”, zapiszesz krótkimi zdaniami w SMS-ie z przypomnieniem o wizycie i dłuższymi w ofercie. Styl się zmienia, a nastawienie zostaje w granicach opisanych w karcie.

Ton komunikacji jest jednym z elementów marki, obok nazwy, logo i kolorów. Pozostałe elementy opisujemy w tekście o tym, jak zbudować branding małej firmy. Tutaj zajmujemy się wyłącznie tym, jak firma mówi.

Czy do ustalenia tonu potrzebujesz archetypów marki?

Nie. Archetypy marki to typologia, która przypisuje firmie jedną z typowych „postaci” i z niej wyprowadza sposób mówienia. Nie znamy badań, które pokazywałyby, że ta metoda daje lepszy ton niż inne, dlatego nie traktujemy jej jako narzędzia opartego na badaniach. Do ustalenia tonu wystarczą cztery skale opisane niżej i wiedza o tym, kto czyta Twoje teksty.

Jakie są cztery wymiary tonu według Nielsen Norman Group?

Nielsen Norman Group opisuje ton każdego tekstu na czterech skalach. Każda ma dwa krańce, a ton Twojej firmy leży w jakimś punkcie pomiędzy nimi.

  • formalny – swobodny, czyli różnica między „Uprzejmie informujemy” a „Dajemy znać”;
  • poważny – zabawny, czyli to, czy tekst w ogóle próbuje rozśmieszyć;
  • pełen szacunku – z przymrużeniem oka (ang. irreverent), czyli stosunek do tematu (NN/g zaznacza, że ton z przymrużeniem oka dotyczy zwykle tematu, a nie czytelnika);
  • rzeczowy – entuzjastyczny, czyli to, czy tekst okazuje emocje wobec oferty, czy podaje same fakty.

NN/g pokazuje działanie skal na komunikacie o błędzie na stronie internetowej. W naszym tłumaczeniu ta sama informacja brzmi w trzech tonach tak:

  • „Przepraszamy, wystąpił problem.” – formalnie, poważnie i rzeczowo;
  • „Przepraszamy, coś poszło nie tak po naszej stronie.” – nadal poważnie, ale swobodniej;
  • „Ups! Coś poszło nie tak po naszej stronie.” – swobodnie i z większym ładunkiem emocji.

Według tego samego źródła ton ustawiony na samym krańcu skali rzadko sprawdza się w komunikacji firmy. Wybrane cechy tonu warto podkreślać, ale tak, żeby nie zdominowały tekstu.

Czy różnicę w tonie klienci naprawdę zauważają?

Tak, choć różnice są mniejsze, niż mogłoby się wydawać. Nielsen Norman Group przygotowała pary prawie identycznych, fikcyjnych stron ubezpieczyciela, szpitala, banku i firmy ochrony domu. Strony w każdej parze różniły się tonem i nazwą firmy. W pierwszej ankiecie online 50 respondentów z USA oceniało życzliwość i formalność stron na skali 5-punktowej. Według NN/g różnice w każdej parze były istotne statystycznie (p < 0,05), ale niewielkie, około 0,5–1 punktu.

Drugi artykuł z tej serii (Kate Moran, 2016, ostatnio przejrzany w 2024 roku, stan na 19 listopada 2026) opisuje drugą ankietę, w której 100 respondentów z USA oceniało te same przykłady. Wiarygodność wyjaśniała w niej średnio 52% zmienności gotowości do polecenia marki, a życzliwość dodawała tylko 8%.

Trzy pary z tej ankiety dobrze to ilustrują. Żartobliwy ubezpieczyciel został oceniony jako życzliwszy, ale mniej wiarygodny od poważnego i nie był chętniej polecany. Swobodniejszy bank wypadł jako życzliwszy i bardziej wiarygodny od formalnego, a respondenci chętniej by go polecili. Żartobliwa firma ochrony domu została oceniona jako życzliwsza i bardziej wiarygodna od poważnej, a respondenci chętniej by ją polecili.

Dla małej firmy wynika z tego rada redakcji. Ton ma budzić zaufanie, a życzliwość jest mile widzianym dodatkiem. Te badania mają jednak ograniczony zakres. Strony były fikcyjne, a respondenci pochodzili z USA, więc to wskazówka, a nie reguła dla polskiego rynku.

Jak wyprowadzić ton z grupy docelowej?

Ton wyprowadzasz z tego, kto czyta Twoje teksty i w jakiej jest sytuacji, oraz z osobowości Twojej firmy. Własne upodobania co do pisania nie są tu dobrą podstawą. Nielsen Norman Group zaleca, by osobowość marki była stała, a ton dopasowany do stanu emocjonalnego czytelnika i do tematu.

NN/g podaje prosty przykład. Raport finansowy firmy brzmi inaczej niż jej strona z ofertami pracy dla studentów, choć to wciąż ta sama firma. W małej firmie podobnie różnią się oferta i odpowiedź na reklamację.

Zanim zaznaczysz pozycję na skalach, odpowiedz na piśmie na pięć pytań:

  1. Kto najczęściej czyta Twoje teksty? Zapisz, czy to osoby prywatne, czy firmy, i czym się zajmują.
  2. W jakiej sytuacji do Ciebie trafiają? Spokojnie planują zakup czy mają pilny problem?
  3. Jak klienci opisują swój problem? Wypisz słowa, których używają w mailach, przez telefon i w opiniach.
  4. Jak zwracają się do Ciebie? Per „ty” czy per „Pan/Pani”?
  5. Czego się obawiają? Ukrytych kosztów, przesuniętego terminu, fachowego języka, którego nie zrozumieją?

Odpowiedzi na pytania drugie i piąte podpowiadają, jak poważny i jak entuzjastyczny ma być ton. Pytania trzecie i czwarte decydują o słownictwie i formie zwracania się. Gdy nie masz jeszcze opisanej grupy docelowej, zacznij od tekstu o tym, jak określić grupę docelową, bo bez niej ton ustalasz na wyczucie.

Tabela pokazuje dwie firmy w przykładzie skonstruowanym przez redakcję. Żadna nie żartuje kosztem klienta, ale ich klienci są w zupełnie innej sytuacji.

Firma Sytuacja klienta Formalny – swobodny Poważny – zabawny Rzeczowy – entuzjastyczny
hydraulik z dyżurem awaryjnym zalana łazienka, stres, pośpiech pośrodku poważny, bez żartów rzeczowy, krótkie zdania
pracownia ceramiki z warsztatami dla dorosłych szuka pomysłu na wolny wieczór swobodny lekki żart dopuszczalny umiarkowanie entuzjastyczny

Jak zapisać kartę tonu małej firmy?

Karta tonu to jedna strona, na której zapisujesz pozycję firmy na czterech skalach, kilka słów tonu i antytonu, formę zwracania się i listę słów. Taką kartę przekażesz pracownikowi albo osobie, która prowadzi profile firmy w mediach społecznościowych, bez długiego tłumaczenia.

Proponujemy kartę z siedmiu elementów:

  1. Pozycja na czterech skalach. Przy każdej skali zaznacz, bliżej którego krańca stoi Twoja firma.
  2. Słowa tonu. Trzy do pięciu przymiotników albo przysłówków, na przykład „konkretnie, życzliwie, spokojnie”.
  3. Słowa antytonu. Dwa lub trzy tony, których chcesz uniknąć, na przykład „mądrząco, nachalnie”.
  4. Forma zwracania się. „Ty”, „Pan/Pani” albo forma bezosobowa, wraz z informacją, kiedy wolno ją zmienić.
  5. Słownictwo. Słowa, których używasz, i słowa, których nie używasz, zapisane w dwóch kolumnach.
  6. Zdania przed i po. Trzy pary zdań, w każdej wersja, która brzmi „nie po naszemu”, i wersja poprawiona.
  7. Sytuacje, w których ton się zmienia. Reklamacja, przeprosiny, opóźnienie, informacja o podwyżce ceny.

Pozycje drugą i trzecią opieramy na zaleceniach Nielsen Norman Group. NN/g radzi wybrać najwyżej kilka słów tonu, żeby wytyczne dało się łatwo stosować, i dopisać słowa antytonu, czyli tony, których chcesz uniknąć. Podaje przykład uczelni, która chce brzmieć autorytatywnie, ale nie pedantycznie. Pozostałe elementy karty to propozycja redakcji.

Karta tonu nie zastąpi treści. Ton opisuje, jak brzmisz. To, co masz klientowi do powiedzenia, wynika z oferty i z tego, czym się wyróżniasz. Jeśli tego jeszcze nie spisałeś, zacznij od tekstu o tym, jak ustalić przewagę konkurencyjną swojej firmy.

Jak sprawdzić, czy karta tonu działa?

Nielsen Norman Group proponuje dwa sposoby sprawdzania tonu z udziałem odbiorców. W pierwszym odbiorcy wybierają z listy słowa, które ich zdaniem opisują tekst. Ty porównujesz potem ich wybór z zamierzonym tonem. W drugim oceniają tekst na skali między dwoma krańcami wymiaru, na przykład od „zabawny” do „poważny”.

Mała firma przeprowadzi taki test bez agencji badawczej. Proponujemy prostą wersję. Pokaż kilku osobom z grupy docelowej, także takim, które jeszcze u Ciebie nie kupiły, fragment oferty i jedną odpowiedź na opinię. Daj im krótką listę, na której są słowa tonu, słowa antytonu i kilka słów neutralnych, i poproś, by wybrały te, które pasują do tekstu. Zapytaj też, dlaczego wybrały właśnie te słowa. Jeśli często wskazują słowa z listy antytonu, popraw teksty albo samą kartę.

Jak brzmią oferta i odpowiedź na opinię napisane według tej samej karty tonu?

Ta sama karta tonu nie oznacza tego samego brzmienia wszędzie. Osobowość firmy, forma zwracania się i słownictwo zostają, a ton przesuwa się w granicach zapisanych w karcie. W ofercie pozwalasz sobie na więcej entuzjazmu, a w odpowiedzi na krytyczną opinię zostajesz rzeczowy. NN/g przypomina, że ton dotyczy wszystkich punktów kontaktu z klientem, także e-maili transakcyjnych, produktu fizycznego i obsługi w sklepie.

Poniższy przykład skonstruowała redakcja. Serwis rowerowy z tego przykładu jest fikcyjny, a teksty nie pochodzą od żadnej realnej firmy. Tak wygląda jego wypełniona karta tonu:

Element karty Zapis w karcie serwisu z przykładu
formalny – swobodny wyraźnie swobodny
poważny – zabawny raczej poważny, żart tylko w postach, nigdy przy reklamacji
pełen szacunku – z przymrużeniem oka poważnie traktuje naprawę i rower klienta
rzeczowy – entuzjastyczny umiarkowanie entuzjastyczny w ofercie, rzeczowy przy problemach
słowa tonu konkretnie, życzliwie, po sąsiedzku
słowa antytonu mądrząco, nachalnie
forma zwracania się „ty”, chyba że klient sam pisze per „Pan/Pani”
używamy naprawa, przegląd, termin odbioru, cena części
nie używamy serwisowanie, kompleksowa obsługa, profesjonalny zespół
zdania przed i po „Oferujemy kompleksową obsługę serwisową” → „Sprawdzamy hamulce, napęd i koła”
„Uprzejmie informujemy o opóźnieniu realizacji” → „Twój rower będzie gotowy dzień później, bo czekamy na część”
„Zapraszamy do skorzystania z naszych usług” → „Zapisz rower na przegląd”
sytuacje zmiany tonu przy reklamacji, opóźnieniu i podwyżce ceny bez entuzjazmu i bez żartów

Jak brzmi oferta w tonie z karty?

Fragment oferty przeglądu przed sezonem w przykładzie redakcji brzmi tak:

„Przegląd przed sezonem robimy w dwa dni robocze. Sprawdzamy hamulce, napęd, koła i ciśnienie w oponach. Jeśli coś trzeba wymienić, dzwonimy przed wymianą i podajemy cenę części. Rower odbierasz czysty i gotowy do jazdy. Wiosną terminy szybko się kończą, więc zapisz się wcześniej.”

W ofercie serwis zwraca się do klienta per „ty” („odbierasz”, „zapisz się”) i okazuje umiarkowany entuzjazm („czysty i gotowy do jazdy”). Zamiast „kompleksowej obsługi” wymienia, co dokładnie sprawdza. Jak zbudować ofertę od nagłówka po wezwanie do działania, opisujemy w tekście o copywritingu dla małej firmy.

Jak brzmi odpowiedź na krytyczną opinię?

W przykładzie klient wystawia opinię: „Rower odebrałem dzień później, niż obiecaliście, i nikt nie zadzwonił”. Odpowiedź w tonie z karty brzmi tak:

„Dzięki, że o tym piszesz. Masz rację, termin odbioru przesunął się o dzień, a my nie daliśmy znać. To nasz błąd. Część do hamulca przyszła później, niż zakładaliśmy, i powinniśmy byli od razu zadzwonić. Od teraz przy każdym opóźnieniu wysyłamy SMS jeszcze tego samego dnia. Jeśli coś przy rowerze nadal Ci nie pasuje, wpadnij, sprawdzimy to od ręki.”

Forma „ty” i słownictwo z karty („termin odbioru”) zostają takie same jak w ofercie. Znika entuzjazm i nie ma żadnego żartu, bo klient jest zdenerwowany, a NN/g zaleca dopasować ton do emocji czytelnika. Nie ma też „Szanownego Klienta”, którego karta nie przewiduje. Schemat odpowiedzi i zasady Google dla firm opisujemy osobno w tekście o tym, jak odpowiadać na opinie w Google.

Najczęstsze pytania o tone of voice

Co to jest tone of voice?

Tone of voice to nastawienie, z jakim firma mówi do klientów, wyrażone stylem i doborem słów. Według Nielsen Norman Group ton można opisać na czterech skalach: formalny – swobodny, poważny – zabawny, pełen szacunku – z przymrużeniem oka oraz rzeczowy – entuzjastyczny.

Czym różni się tone of voice od brand voice?

Oba terminy bywają używane zamiennie. Jeśli je rozróżniasz, przydaje się zalecenie Nielsen Norman Group, by osobowość marki była stała, a ton dopasowany do sytuacji i emocji czytelnika. Głos marki to wtedy ta stała osobowość, a ton to jej brzmienie w konkretnym tekście.

Czy w komunikacji firmy pisać per „ty”, czy per „Pan/Pani”?

To zależy od tego, jak zwracają się do Ciebie klienci i w jakiej sytuacji czytają Twoje teksty. Forma „ty” pasuje do tonu swobodnego, a „Pan/Pani” do formalnego. Ważne, żeby wybór był zapisany w karcie tonu i stosowany wszędzie, także w odpowiedziach na opinie i w mailach.

Czy humor w komunikacji małej firmy to dobry pomysł?

Gdy pasuje do sytuacji klienta. W badaniu Nielsen Norman Group żartobliwy ubezpieczyciel wypadł jako mniej wiarygodny od poważnego, a żartobliwa firma ochrony domu jako życzliwsza, bardziej wiarygodna i chętniej polecana. Według NN/g humor może wyróżnić firmę, o ile odbiorców naprawdę bawi, ale jest bardzo ryzykowny, bo żart, który nie śmieszy, irytuje. Redakcja radzi nie żartować w odpowiedziach na reklamacje, w przeprosinach ani przy informacji o cenie.

Czy mała firma potrzebuje księgi tonu?

Rozbudowanej księgi zwykle nie. Wystarczy karta tonu na jedną stronę. Zapisz w niej pozycję na czterech skalach, kilka słów tonu i antytonu oraz formę zwracania się. Dodaj listę słów, przykłady zdań przed i po oraz sytuacje, w których ton się zmienia. Kartę aktualizujesz, gdy zmienia się grupa docelowa albo oferta.

O autorze: Marcin Zagórski – specjalista ds. marketingu małych firm i autor bloga DCWM (Dolnośląskie Centrum Wsparcia Marketingowego). Pisze o promocji mikro i małych firm bez dużych budżetów reklamowych, z naciskiem na to, co przedsiębiorca może zrobić samodzielnie.

Wymiary tonu i wyniki badań pochodzą z dwóch artykułów Kate Moran z Nielsen Norman Group, odczytanych 19 listopada 2026. Karta tonu i przykład serwisu rowerowego zostały skonstruowane przez redakcję.

Kontakt: kontakt@dcwm.pl

Secured By miniOrange